Open source i GPL to dwa pojęcia, które pojawiają się razem przy okazji WordPressa tak często, że łatwo je potraktować jak synonimy. Nie są nimi. Open source to szeroki model tworzenia oprogramowania, a GPL (GNU General Public License) to konkretna licencja – jedna z wielu możliwych implementacji open source. WordPress działa na GPL, co ma praktyczne konsekwencje dla każdego, kto używa wtyczek, kupuje motywy premium lub buduje własne rozszerzenia.
O historii WordPressa jako platformy możesz przeczytać w artykule WordPress – definicja i historia.
Czym jest oprogramowanie open source?
Oprogramowanie open source (z otwartym kodem źródłowym) to takie, którego kod jest publicznie dostępny – każdy może go przejrzeć, zmodyfikować i dystrybuować zgodnie z warunkami danej licencji. Otwarty kod nie oznacza automatycznie darmowego. Oznacza przejrzysty i modyfikowalny. Wiele projektów open source jest rozwijanych komercyjnie i finansowanych przez firmy.
Zamknięty kod (proprietary software) działa odwrotnie: producent udostępnia gotowy program, ale nie jego kod. Użytkownik nie wie, jak program działa w środku, i nie może go modyfikować.
Czym jest licencja GPL?
GPL (GNU General Public License) to licencja open source stworzona przez Richarda Stallmana i fundację Free Software Foundation. Jej celem jest zagwarantowanie i ochrona czterech wolności oprogramowania:
- Wolność uruchamiania programu w dowolnym celu
- Wolność studiowania kodu i dostosowywania go do własnych potrzeb
- Wolność dystrybuowania kopii – możesz je udostępniać innym
- Wolność publikowania własnych zmodyfikowanych wersji
Kluczowa cecha GPL to tzw. copyleft: jeśli dystrybuujesz zmodyfikowaną wersję oprogramowania GPL, Twoja wersja również musi być udostępniona na licencji GPL. Wolności nie można “zamknąć” przy dystrybucji.
Dlaczego WordPress używa GPL?
WordPress działa na licencji GPLv2 lub nowszej. Ta decyzja sięga początków projektu – Matt Mullenweg i Mike Little tworzyli WordPressa na bazie b2/cafelog, projektu już objętego GPL. Jako utwór pochodny, WordPress musiał zachować tę licencję.
Konsekwencje są praktyczne: WordPress możesz instalować na dowolnej liczbie stron, modyfikować jego kod, sprzedawać i udostępniać zmodyfikowane wersje. Żadna firma nie może go “zamknąć” ani przejąć wyłącznych praw do dystrybucji.
Strukturę techniczną plików rdzenia WordPressa opisuje artykuł o WordPress Core.
GPL a wtyczki i motywy
To punkt, który najczęściej budzi pytania. Wtyczki i motywy instalowane na WordPressie są prawnie uważane za “utwory zależne” od kodu WordPressa. Oznacza to, że powinny być licencjonowane na GPL lub licencji z nią kompatybilnej.
W praktyce:
- Wtyczki z oficjalnego repozytorium WordPress.org zawsze mają licencję GPL – to warunek publikacji w tym repozytorium.
- Premium wtyczki i motywy sprzedawane poza WordPress.org w większości też są GPL, choć dostęp do pobierania bywa powiązany z aktywną subskrypcją.
- Część dostawców stosuje tzw. split license: kod PHP na GPL, zasoby takie jak grafiki czy fonty – na licencji własnej.
Dla użytkownika strony ma to praktyczne znaczenie: legalnie uzyskaną wtyczkę lub motyw objęty GPL możesz uruchamiać, analizować, modyfikować i dalej dystrybuować, także odpłatnie, pod warunkiem zachowania warunków licencji GPL oraz informacji o autorach. Ograniczenia mogą dotyczyć elementów spoza GPL, np. znaków towarowych, konta klienta, wsparcia technicznego, dostępu do aktualizacji premium albo grafik i fontów objętych osobną licencją.
Co GPL oznacza dla użytkownika zwykłej strony WP?
Jeśli nie tworzysz własnych wtyczek i nie dystrybuujesz zmodyfikowanego WordPressa, licencja GPL ma dla Ciebie znaczenie przede wszystkim gwarancyjne: oprogramowanie, na którym opiera się Twoja strona, jest przejrzyste i audytowane przez szeroką społeczność deweloperów. Żaden producent nie może jednostronnie zamknąć dostępu do WordPressa ani nakazać Ci usunięcia zainstalowanych kopii.
Czym GPL nie jest
GPL nie oznacza, że WordPress jest darmowy w sensie “bez kosztów”. Hosting, motywy premium, wtyczki premium, wsparcie techniczne – za to płacisz. GPL gwarantuje wolność, nie zwalnia z kosztów operacyjnych.
GPL nie jest też tożsama z licencją MIT ani Apache – to różne licencje open source z różnym podejściem do copyleft. MIT jest znacznie mniej restrykcyjna i nie wymaga, żeby kod pochodny pozostał otwarty.
Więcej o zasobach dokumentacyjnych WordPressa, w tym o tym, gdzie szukać informacji o licencjonowaniu, przeczytasz w artykule o Codex WordPress.
Podsumowanie
Open source to model z otwartym kodem; GPL to konkretna licencja zapewniająca cztery wolności. WordPress korzysta z GPLv2, co sprawia, że wtyczki i motywy powinny być z nią kompatybilne. Dla właściciela strony WP oznacza to ekosystem, w którym żaden producent nie może jednostronnie zamknąć dostępu do platformy.